Teknoloji

MS DOS Komutları Kullanımı

Bilgisayarın Temeli MS DOS kodları

Sİyah ekran olan bilgisayarımızın temeli MS DOS Komutlarını, işlevlerini bilmeniz yararınıza olacaktır. Özellikle bilgisayar kullanımını A’dan Z’ye öğrenmek isteyenler için faydalı bir konu olacaktır. Anlatacaklarımı dikkatle dinlemenizi ve birebir uygulayarak antreman yapmanızı öneririm daha iyi öğrenim için. Lakin bazı kodlar MS Dos istemcisi olan CMD ekranında çalışmayabilir. Bilgisayar açılırken Sistemi F8 ile açarsanız Dos Komut istemi yaparak siayh ekranada ulaşabilirsiniz. Ben makale yazarken bunları gösteremeyeceğim için windows açıldıktan sonra dos ekranını getireceğim.

İlk bilmeniz gereken kod CD yada cd komutudur. bu kod parametresiz çalışmaz. İllaki bir parametre gerekir yanına, ötesine, berisine.. Klasör, Dizin dediğimiz dosyaların içine girer ve çıkar iken bu komutu kullanırız.

C:\>cd Users/mesut

Örneğin:

C:\Users/mesut>cd..
C:\Users>cd..
C:\>

Bir klasörden bir üst klasöre çıkmak için cd.. (iki nokta) şeklinde çıkış yaparız. İç içe geçmiş klasörlere erişmek ise hiyeraşiye göre arada / işareti kullanırız.

C:\Users/mesut>cd /

cd / şeklinde yazar isek en üst klasöre doğrudan erişiriz.

dir komutu listelemek için kullanılır. Bazı parametreler de alır. dir komutu directory nin kısaltılmışıdır ve dizi manası taşır. Listelerken dosyanın büyüklüğünü de gösterir. mesela a parametresi /a gizli sistem dosyaları dahil hepsini gösterir. /a parametresi all kelimesinden alınmıştır. Aklınıza oradan gelsin. All ingilizcede hepsi manasındadır. /ah parametresi yanlızca gizli dosyaları listelemek için kullanılır. /as parametresi sadece sistem dosyalarını listeler. /s parametresi tüm alt dizinleri ile birlikte listelemek için kullanılır.

C:\>dir

Klasörün içindekiler listelenir

C:\>dir /p

Klasörün içindekiler ekrandan taşacak kadar uzunsa siz klavyeden bir tuşa basınca 
pause özelliği kullanarak ekrana taksit taksit basar.

md komutu ise bize klasör, yada dizin dediğimiz dosyaları oluşturmamızı sağlar.

C:\>md denemeklasor

rd komutu ise belirttiğimiz klasör, dizini silmemiz sağlar.

C:\>rd denemeklasor

Dizin şayet boş ise siler. Boş değilse nasıl bir komut kullanabiliriz ?

C:\>rd /s /q denemeklasor

mesela bilgisayarınıza bir program yüklediniz ve sisteminiz kitlendi yada virüs girdi ne yapacaksınız? Dos komutları belki bilgisayarınızın format yemesini engeller. Belki dos komutları ile zararınızı en aza indirebilirsiniz. Dosyalarınızı kopyalayabilir, format atabilir ve sonra geri yükleme yapabilirsiniz.

Her komutu burada nasıl çalışır göstermek mümkün olmayabilir. CMD ekran penceresinde içeriden çalıştırmaya bazı komutlar izin vermeyebilir. O nedenle komutları aşağıda liste halinde sunacağız. Sizler için en önemli olanları baştan sona doğru sıralayacağım ve mümkün olduğunca anlatmaya çalışacağım.

Del komutu bir veya daha fazla dosyayı silmek için kullanılabilir.. Silmek için ya silinecek dosyanın içine girip silmelisniz yada dosya yolunu göstererek. Joker karekterler için ? soru işareti yada * yıldız kullanılabilir ama amaçları farklıdır. ? soru işareti bir karakteri temsil ederken * işareti ise tamamını temsil eder. Örneğin

C:\denemeklasor> del mes?t.txt

(denemeklasor isimli dizinde s ile t harfi arasında bulunan dosya uzantısı txt olan dosyaları sil demektir.)

C:\denemeklasor> del mesut.*

(denemeklasor isimli dizinde ismi mesut olan uzantısı ne olursa olsun bu dosyaları sil manasına gelir.)

C:\denemeklasor> del mesut.txt

(denemeklasor dizini içindeki mesut.txt dosyasını sil demektir)

bu kodu çalıştırabilmeniz için dizinin içerisine girmeniz gereklidir.

Bazen virüs bulaştığında eminseniz dosyayı sorgusuz sualsiz silmek istenebilir. Bu durumda ilgili klasörün içine girip

C:\>del /s /q virusludosyaadi.exe

gibi bir komut kullanarak dosyayı silip virüsü sisteminizden kaldırmanız gerekebilir.

Ren komutu ise dosya yada klasör isimlerini değiştirmemize olanak tanır.

C:\>ren denemeklasor testklasoru
C:\>ren mesut.txt degisenisim.txt

Ren komutu ile bazen vi,rüs yada zararlı olan yada sistemini mahveden ancak silinemeyen dosyalar olur ise klasör yada dosya isimini değiştirerek zararınızı giderebilirsiniz. Normalde sağ tıklayıp yeniden adlandır demenin dos ortamındaki kullanımı budur.

Copy komutu bildiğiniz gibi dosya kopyalamaya yarar.

C:\>copy C:\testklasoru\degisenisim.txt C:\Users\mesut\Desktop
C:\Users\mesut\Desktop\degisenisim.txt öğesinin üzerine yazılsın mı? (Evet/Hayır/Tümü):
E
        1 dosya kopyalandı.

Size soru sorar üstüne yazayım mı diye. E harfine basarsanız işlemi yapar.

Move komutu ise dosyayı kes yapıştır yapar. Bir yerden bir yere taşır yani. Ayrıca dizin adlarını değiştirmek içinde kullanılabilir.

C:\>move C:\Users\mesut\degisenisim.txt C:\testklasor
        1 dosya taşındı.

Tree komutu ise ağaç analmı taşıdığından dosyaların şematik yapısını ağaçların dalları şeklinde gösterir. Soyağacı da diyebiliriz aslında. dosyaları da görüntülemek için “/f” parametresi kullanabiliriz ki /f parametresi filre kelimesinden aklınıza gelmelidir.

C:\>tree Calışmalarım
Klasör PATH listesi
Birim Seri Numarası 9FB2-1C7E
C:\calismalarim
├───Makale
├───İçerik
├───Test
│   ├───Google
│   └───Yahoo
└───Explorer

ipconfig Komutu geçerli ağ bilgilerimizi bize verir ve genellikle all parametresi ile kullanılır. Bu komut bizim ağ sorunlarımız, internet bağlantı sorunlarımız olduğunda gerekli olacak bir komuttur. Örneğin bir internet teknik arıza probleminde internet servis sağlayıcınız cmd ekranınızı açın ve şunları bir yazın bakalım diyebilir.

C:\>ipconfig /all

ipconfig \flushdns parametresi ile kullanıldığında sizin ağ için kullandığınız DNS önbelleğini temizler. Bazen internet problemlerinizde önbellek temizliği için gerekli olabilir. Kullanımı:

C:\>ipconfig \flushdns

Cls komutu yazılarla dolan ms dos ekranımızı temizlemek için kullanılır. Kullanımı şöyledir.

C:\>cls

Help komutu kullanabileceğimiz kodları ve bilgileri içeren yardım ekranını getirir bize.

C:\>help

Daha bir sürü atıl durumda kullanmadığımız komutlar mevcuttur. Ancak biz en az bilinmesi mutlaka lazım gelen ms dos komutlarını incelemeye çalıştık. Diğer Komutlar ve ne işe yaradıkları hususunda aşağıya da  bilgileri yazdım.

Attrib komutu,  dosya yada dizinin niteliklerini değiştirmek için kullanılır. Mesela sağ tıklayıp özellikler diyip de dosyanın özelliklerini (niteliklerini) değiştirmek için kullanılabilir. Örneğin bir dosyayı gizli yapabilmek gibi.. Alabileceği parametreler vardır. r (R)ead-only Salt Okunur İçeriği Değiştirilemez, h (H)idden Gizli Görünmez, a (A)rchive Arşiv Yedekleme için İşaretlenmiş, s (S)ystem Sistem Görünmez İşletim Sistemi için Önemli gibi..

Chkdsk Daha çok başımız bilgisayarla derde girdiğimizde önem duyduğumuz bir koddur. Disk yada disklerimizi chkdsk komutu kullanarak kontrol ederiz. Bazı belirli sabit disk hatalarını bulmak, düzeltmek  için kullanırız.. örneğin C sürücüsünü taramak için

C:\>chkdsk C:

gibi bir komut kullanabiliriz. Ancak bu CMD ekranımızda çalışmaz. Çünkü diskimiz şu an görev yaptığı için. Bilgisayarımızın başına bir şey gelirse bilgisayarımız açılırken  dos komut istemcisini çağırarak ancak çalıştırabiliriz.

Erase komutu ise Silme komutu del komutu ile aynı işlemi yapar.. Erase kodu ile de dosya silme işlemi yapabilirsiniz.

Exit komutu Dos ortamından ayrılmak için kullanılır. Exit çıkış demektir.

Format komutu adından da anlaşılacağı gibi format atmak için kullanılır. Yani sürücüyü biçimlendirir. Örneğin bunu CMD içinde yaparsanız sıkıntı çıkarır. Bilgisayarınızı formatlamak için ana dos ekranında işlem yapmalısınız. Diğer sürücülere (yedek) gibi zarar verebilirsiniz. Format atmadan önce çok dikkatli olmalısınız. Sürücünün içeriğini yukarıdaki öğrendiğiniz kodlar komutlar ile incelemeden format falan atmayın.

Fdisk komutu ise Disklerimizi yani sürücülerimizi bölmek, birleştirmek, yeni disk alanı açmak gibi işler için kullanılan bir komuttur. Sıkıntılı işlerdendir bunlar. Fdisk yapmak sıkıntılı bir iştir. Kodlardan çok iyi anlamıyorsanız ingilizceniz hiç yoksa bu kodlar tehlikeli kodlardır. Her an bilgisayarınızdaki tüm bilgilerinizi kaybetme ihtimaliniz söz konusudur. Bilgisayarınız diskler ile ilgili hatalar veriyorsa bu işi iyi bilen bilgisayarcılara danışmalısınız.

Undelete komutu del komutuyla sildiğimiz dosyayı geri getirmek için kullanılır. (Vazgeçilmesi halnde). Unformat komutu ise o sürücüde yapılmış formatı geri yüklemek için kullanılabilir. (Vazgeçilmesi halinde). Ver komutu bize version numarasını gösterir. Vol komutu ise birim etiketini ve belirtilen diskin seri numarasını verir. Vsafe komutu temel bir virüs koruma sistemini başlatır ancak çok da etkili değildir virüsler konusunda. Temel koruma antivirüs dosyaları bu işi otomatik olarak yapmaktadır. Xcopy komutu dizin ağacının bir konumdan diğerine kopyalanması işlemini yapar. Kısacası copy komutlarının daha güçlüsüdür. Type komutu ise bir dosyanın tipi hakkında bilgiler sunar. Time komutu geçerli saati göstermek yada değiştirmek için kullanılır. Yani burada belirlenen saat sizin bilgisayarınızın saati olarak kabul edilir. Sys komutu sistem dosyaları ve komut yorumlayıcıları bir diske kopyalamak için kullanılabilir. Basit bir ön yüklenebilir disk yada sabit sürücü oluşturmak içinde kullanılabilir. Scandisk komutu ise disk onarım için gereklidir. Bazen sistemimiz bir onarım gerektirir ise windows bunu otomatik olarak açar. Ancak biz dos ortamında diskimizdeki boot sector dediğimiz kötü sektörleri temizlemek tamir etmek için scandisk komutuna ihtiyaç duyarız. Deltree komutu dizini ve içindeki tüm dosyaları ve alt dizinleri komple silmek için kullanılabilir.. Break komutu çalışan bir uygulamayı kesmek için kullanılabilir. Date komutu ile sistemin geçerli tarihini görebilirsiniz. İsterseniz tarihi değiştirmek içinde kullanabilirsiniz. Defrag Birleştir komutu sürücüyü birleştirmek için kullanılır. Disk birleştiricisidir anlayacağınız. Diskcopy komutu, bir diski yada disketin tüm içeriğini başka bir diske yada diskete birebir kopyalamak için kullanılır.

Bu komutların haricinde bir sürü ms dos komutları mevcuttur. Ancak hepsini tek tek açıklamamız yada örneklendirmemiz imkansız. Geriye kalan komutlar 40 yılda bir işimize yarar. Siz kendinizi bu konuda ne kadar eğitir ve deneyimler yaparsanız bilgisayarın alt yapısını o denli iyi öğrenmiş olursunuz.

Geriye kalan ms dos kodlarından bazıları ise Append, AssignCall, Chcp, Chdir, Choice, Command, Copy, Ctty, Dblspace, Debug, Device, Devicehigh, Diskcomp, Dos, Doskey, Dosshell, Drvspace, Echo, Edlin, Emm386, Exe2bin, Expand,Fasthelp, Fastopen, Fc, Fcbs, Files, Find, For, Goto, Graphics, If, Include, Install, Interlnk, Intersvr, Join, Keyb, Label, Lastdrive, Lh, Loadfix, Loadhigh, Mem, Memmaker, Menucolor, Menudefault, Menuitem, Mode, More, Msav, Msbackup, Mscdex, Msd, Nlsfunc, Numlock, Path, Pause, Power, Print, Prompt, Qbasic, Rem, Rename, Replace, Restore, Set, Setver, Share, Shell, Shift, Smartdrv, Sort, Stacks, Submenu, Subst, Switches, Verify. Ancak bu komutlar config.sys dosyasında ön tanımlı ise kullanabilirsiniz. Dos komutları windows içinde yani CMD ekranında çalışıyorsanız bu komutları uygulayabilir. Ancak sistem açılırken siyah ekran olan dos ortamını açtıysanız buradaki komutlar command.com dosyasında tanımlı komutları kullanabilirsiniz. Bunlarda sınırlıdır. Kullanabileceğiniz komutları kullanabilmek için

C:\>help

yazmanız yeterlidir. Bir sonraki konumuz işletim sistemlerinden windows hakkında bilgiler vereceğiz. Nasıl kullanılır ana hatları ile kısa yollar ve windows ipuçları konularına değineceğiz. Şimdilik kalın sağlıcakla.

 

 

 

 

 

 

 

 




			
		

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Başa dön tuşu